GACS staat voor Building Automation and Control System: een systeem voor gebouwautomatisering en gebouwbeheer. Een GACS verzamelt gegevens uit verschillende installaties in een gebouw en gebruikt deze om processen automatisch te monitoren, regelen en optimaliseren.
Voorbeelden van installaties die kunnen worden gekoppeld zijn:
- verlichting;
- verwarming;
- ventilatie en airconditioning (HVAC);
- zonwering;
- energiemeters;
- laadinfrastructuur.
Het doel van een GACS is het verbeteren van de energieprestatie, het comfort en het beheer van een gebouw.
Waarom wordt GACS steeds belangrijker?
De Europese regelgeving stelt steeds hogere eisen aan de energieprestatie van gebouwen. In de herziene EPBD (Energy Performance of Buildings Directive) wordt daarom veel aandacht besteed aan slimme gebouwtechnologieën en automatisering.
Een GACS kan hierbij helpen door:
- energieverbruik continu te monitoren;
- installaties automatisch af te stemmen op het gebruik van het gebouw;
- storingen en afwijkingen te signaleren;
- gegevens beschikbaar te maken voor gebouwbeheer.
Voor grotere niet-residentiële gebouwen gelden bovendien steeds vaker eisen rondom gebouwautomatisering.
Welke rol speelt verlichting?
Verlichting is één van de installaties die onderdeel kan zijn van een GACS.
Met een lichtmanagementsysteem kunnen armaturen bijvoorbeeld reageren op:
- aanwezigheid;
- daglichttoetreding;
- tijdschema's;
- vooraf ingestelde lichtscènes.
Daarnaast kunnen sensoren in armaturen gegevens verzamelen over bijvoorbeeld bezetting, energieverbruik of omgevingscondities. Deze informatie kan via open protocollen, zoals DALI-2 of BACnet, worden uitgewisseld met een bovenliggend gebouwbeheersysteem.
Van lichtsturing naar gebouwautomatisering
De mate van intelligentie kan per gebouw verschillen:
- Lokale lichtsturing
Aanwezigheids- en daglichtsensoren regelen de verlichting binnen één ruimte.
- Lichtmanagementsysteem (LMS)
Armaturen en sensoren worden centraal beheerd en gemonitord.
- Integratie met GACS
Verlichting wisselt gegevens uit met andere gebouwinstallaties, zoals ventilatie, verwarming of energiemanagement.
Hierdoor ontstaat een geïntegreerd systeem waarin installaties samenwerken en automatisch reageren op het gebruik van het gebouw.
Wat betekent dit in de praktijk?
Niet ieder gebouw beschikt over een volledig GACS. Wel worden lichtmanagement en gebouwautomatisering steeds vaker toegepast, mede door strengere energie-eisen en de groeiende behoefte aan inzicht in gebouwprestaties.
Verlichting en lichtsturing kunnen hierin een belangrijke rol spelen, omdat armaturen verspreid zijn door het hele gebouw en eenvoudig kunnen worden uitgerust met sensoren en communicatiemogelijkheden.
