Wat is de EPBD?
De herziene Europese richtlijn Energy Performance of Buildings Directive (EPBD) heeft als doel om de gebouwde omgeving in Europa uiterlijk in 2050 emissievrij te maken. De richtlijn stelt eisen aan de energieprestatie van gebouwen en stimuleert investeringen in renovatie, hernieuwbare energie en slimme gebouwtechnologie. De richtlijn vindt in de Europese landen zijn eigen weg in landelijke wet- en regelgeving.
Want we weten allemaal dat de noodzaak groot is. Een groot deel van de Europese gebouwenvoorraad is verouderd en kent een relatief hoog energieverbruik. Om de klimaatdoelen van 2050 te halen, moet het renovatietempo de komende jaren fors toenemen. De EPBD moet deze versnelling mogelijk maken door duidelijke normen en verplichtingen vast te leggen.
Wat verandert er door de herziene EPBD?
De herziene EPBD versie IV bevat onder andere maatregelen op het gebied van:
- emissievrije nieuwbouw;
- strengere energieprestatienormen voor bestaande gebouwen;
- stimulering van renovaties;
- afbouw van fossiele brandstoffen en inzet van hernieuwbare energie;
- verbetering van het binnenmilieu, zoals luchtkwaliteit;
- digitalisering van gebouwinstallaties;
- uitbreiding van laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen;
- betere beschikbaarheid van gebouwgegevens en energieprestaties.
Voor utiliteitsgebouwen, zoals kantoren, scholen en zorginstellingen, krijgt vooral de toepassing van slimme gebouwtechnologie een prominentere rol.
Verlichting als onderdeel van de energieprestatie
Verlichting speelt een belangrijke rol binnen de EPBD. In veel utiliteitsgebouwen is verlichting verantwoordelijk voor een aanzienlijk deel van het elektriciteitsverbruik. Door conventionele verlichting te vervangen door LED-verlichting en deze slim aan te sturen, kan het energieverbruik aanzienlijk worden verminderd.
De EPBD beschouwt verlichting als een technisch gebouwsysteem. Dat betekent dat de prestaties van de verlichtingsinstallatie invloed hebben op de totale energieprestatie van een gebouw.
Met name in niet-residentiële gebouwen stimuleert de richtlijn het gebruik van:
- energiezuinige LED-verlichting;
- automatische lichtregeling;
- aanwezigheidsdetectie;
- daglichtafhankelijke regeling;
- integratie met gebouwautomatisering en gebouwbeheersystemen.
Door verlichting slim aan te sturen, brandt licht alleen wanneer en waar dat nodig is. Dit leidt niet alleen tot energiebesparing, maar ook tot lagere onderhoudskosten en een hoger gebruikscomfort.
Smart Readiness Indicator (SRI): hoe slim is een gebouw?
Een belangrijk nieuw onderdeel binnen de herziene EPBD is de Smart Readiness Indicator (SRI). Deze indicator beoordeelt in hoeverre een gebouw in staat is om slimme technologieën toe te passen die bijdragen aan energie-efficiëntie, comfort en flexibiliteit.
Voor verlichting kijkt de SRI onder andere naar de aanwezigheid van intelligente regelingen, zoals:
- Aanwezigheidsdetectie en zonegewijs dimmen
Met occupancy- of aanwezigheidsdetectie kan verlichting automatisch worden in- of uitgeschakeld, of worden gedimd wanneer ruimtes niet worden gebruikt. Daarnaast kunnen gebouwen worden opgedeeld in verschillende zones, zodat alleen de bezette delen van een ruimte worden verlicht.
- Daglichtafhankelijke regeling
Daglichtsensoren meten hoeveel natuurlijk licht een ruimte binnenkomt. Op basis daarvan wordt de kunstverlichting automatisch teruggedimd of uitgeschakeld. Deze vorm van daylight harvesting vermindert het energieverbruik en zorgt voor een constante lichtkwaliteit.
- Programmeerbare lichtscènes
Slimme verlichtingssystemen maken het mogelijk om verschillende lichtscènes te programmeren. Zo kan de verlichting worden afgestemd op uiteenlopende activiteiten, zoals werken, vergaderen, presenteren of ontspannen.
Van energiebesparing naar leefkwaliteit
De herziene EPBD richt zich niet alleen op het verminderen van energieverbruik en CO₂-uitstoot. Ook de kwaliteit van het binnenmilieu krijgt meer aandacht. Een gezond en comfortabel gebouw draagt immers bij aan het welzijn, de productiviteit en de veiligheid van gebruikers.
Verlichting speelt hierin een belangrijke rol. Een goed ontworpen en slim aangestuurd verlichtingssysteem kan:
- het energieverbruik verlagen;
- het visuele comfort verbeteren;
- bijdragen aan gezondheid en welzijn;
- de flexibiliteit van gebouwen vergroten;
- helpen om te voldoen aan toekomstige wet- en regelgeving.
Daarmee wordt verlichting steeds meer gezien als een strategisch onderdeel van duurzame en toekomstbestendige gebouwen. De toenemende aandacht voor slimme gebouwtechnologie en gebruikerscomfort opent bovendien de deur naar geavanceerde toepassingen die een positieve invloed hebben op het gevoel van welzijn, zoals Human Centric Lighting (HCL).
Conclusie
De herziene EPBD versnelt de transitie naar emissievrije, energiezuinige en slimme gebouwen. Verlichting speelt daarin een belangrijke rol. Door de inzet van LED-verlichting, slimme regelingen en functies zoals aanwezigheidsdetectie, daglichtsturing en Human Centric Lighting kunnen gebouwen niet alleen energie besparen, maar ook comfortabeler en gezonder worden.
Met de introductie van de Smart Readiness Indicator wordt bovendien duidelijk dat de mate van intelligentie van een gebouw steeds belangrijker wordt. Slimme verlichting is daarmee niet langer alleen een middel om energie te besparen, maar een essentieel onderdeel van de duurzame gebouwen van de toekomst.
