Veel bestaande verlichtingsinstallaties zijn technisch nog in goede staat, maar maken gebruik van verouderde lichttechnologie zoals TL, PL of conventionele ontladingslampen. In plaats van een volledig nieuw armatuur te plaatsen, kan worden gekozen voor refurbishment: het ombouwen van een bestaand armatuur naar LED, waarbij de oude techniek wordt verwijderd en vervangen door nieuwe LED-componenten.
Maar wanneer is dit een verstandige keuze? En waar moet je op letten?
Wat is refurbishment?
Bij refurbishment blijft de bestaande behuizing van het armatuur behouden. Het binnenwerk wordt vervangen door moderne LED-technologie, zoals:
- LED-modules of LED-boards;
- Nieuwe drivers;
- Eventueel nieuwe optieken of reflectoren;
- Slimme sturing, zoals DALI of draadloze lichtregeling.
Het resultaat is een armatuur dat eruitziet als voorheen, maar qua prestaties en energieverbruik vergelijkbaar kan zijn met een moderne LED-oplossing.
Waar moet je op letten?
1. De technische staat van het armatuur
Niet elk armatuur is geschikt voor refurbishment. Controleer onder andere:
- De mechanische staat van de behuizing;
- De kwaliteit van de optiek;
- Warmteafvoer en ventilatie;
- Beschikbaarheid van passende LED-componenten.
Een armatuur dat mechanisch versleten is, vormt vaak geen goede basis voor een langdurige oplossing.
2. Lichtkwaliteit
Een LED-upgrade moet niet alleen energie besparen, maar ook de juiste lichtkwaliteit bieden. Let daarom op:
- Voldoende lichtniveau (lux);
- Gelijkmatige lichtverdeling;
- Beperking van verblinding (UGR);
- Kleurtemperatuur en kleurweergave;
- Flikkervrij licht.
Voor werkplekken moet bovendien worden voldaan aan de geldende normen, zoals de NEN-EN 12464-1.
3. Veiligheid en CE-markering
Bij het aanpassen van armaturen moet altijd worden beoordeeld of de bestaande CE-markering behouden kan blijven.
Volgens de Europese richtlijnen en de recent gepubliceerde richtlijnen van ZVEI blijft de oorspronkelijke conformiteit in veel gevallen behouden, mits:
- de functie van het armatuur niet wijzigt;
- geen significante veiligheidsrisico's ontstaan;
- de aanpassing volgens de geldende normen wordt uitgevoerd.
Bij ingrijpende wijzigingen kan een nieuwe conformiteitsbeoordeling noodzakelijk zijn.
Is refurbishment altijd de meest duurzame keuze?
Refurbishment wordt vaak gezien als de meest duurzame oplossing, omdat bestaande materialen worden hergebruikt en minder grondstoffen nodig zijn. Dat is een belangrijk voordeel, maar het vertelt niet het hele verhaal.
De grootste milieu-impact van een verlichtingsinstallatie zit namelijk meestal niet in de productie van het armatuur, maar in de gebruiksfase: de hoeveelheid elektriciteit die gedurende de levensduur nodig is om het armatuur te laten branden.
Een refurbished armatuur dat bijvoorbeeld 140 lm/W levert zonder sturing, kan op papier een duurzame keuze lijken. Maar een nieuw armatuur met hogere efficiëntie, aanwezigheidsdetectie, daglichtregeling en slimme lichtsturing kan over een gebruiksperiode van 15 of 20 jaar uiteindelijk minder energie verbruiken en daarmee een lagere totale CO₂-impact hebben.
Kijk naar de totale levenscyclus
De meest duurzame oplossing is daarom niet automatisch refurbishment of nieuwbouw. De juiste keuze hangt af van de resterende levensduur van het bestaande armatuur, het energieverbruik van de nieuwe oplossing, de mogelijkheid om slimme sturing toe te passen, het aantal branduren en de totale CO₂-uitstoot over de volledige levensduur.
Een levenscyclusbenadering (LCA) of Total Cost of Ownership (TCO) geeft vaak een beter beeld dan alleen kijken naar materiaalgebruik.
Conclusie
Het ombouwen van bestaande armaturen naar LED kan een slimme en duurzame keuze zijn. Maar refurbishment is niet automatisch de meest duurzame oplossing. Soms levert een nieuw, uiterst efficiënt armatuur met slimme lichtsturing over de volledige levensduur juist de grootste duurzaamheidswinst op.
