EPBD IV is wet: wat betekent dit voor uw verlichtingsinstallatie?
Op 8 mei 2024 verscheen de herziene Energy Performance of Buildings Directive, kortweg EPBD IV, in het Publicatieblad van de Europese Unie. Het doel is helder: alle gebouwen in de EU moeten in 2050 emissievrij zijn. De richtlijn ging in op 29 mei 2026 en Nederland moet een aantal wijzigingen in de wet- en regelgeving doorvoeren om de richtlijn om te zetten naar nationaal beleid. Voor vastgoedeigenaren, facilitair managers en adviseurs is het zaak om nu te begrijpen wat er verandert en hoe verlichting daarin een concrete rol speelt.
Verlichting als technisch systeem
Een van de belangrijkste verschuivingen in de EPBD IV is dat verlichting niet langer een bijzaak is in de energieprestatiebeoordeling van gebouwen. Verlichtingssystemen zijn nu meer expliciet opgenomen in de algehele energieprestatiebeoordeling van niet-residentiële gebouwen. Energie die wordt gebruikt voor vaste verlichtingsinstallaties moet worden meegeteld in de berekeningen, met prioriteit voor hoogrenderende verlichting bij nieuwbouw en grootschalige renovaties.
Slimme LED-verlichtingssystemen, met name wanneer geïntegreerd met gebouwautomatisering of beheersystemen, worden in de EPBD aangeduid als ingebouwde verlichting. Als technisch systeem heeft smart lighting directe invloed op het energieverbruik van het gebouw en is het opgenomen in de energieprestatieberekening.
Automatische lichtregeling verplicht bij renovatie
Een concrete nieuwe eis raakt direct aan de praktijk van facilitair managers en installateurs. Voor niet-residentiële gebouwen verplicht de herziene EPBD het gebruik van gebouwautomatisering en beheersystemen, inclusief het gebruik van automatische lichtregelingen met aanwezigheidsdetectie. Wie bij een renovatie een nieuwe verlichtingsinstallatie plaatst of een bestaande aanpast, moet rekening houden met deze verplichting. De eisen zijn van toepassing op installaties voor onder andere ingebouwde verlichting en gebouwautomatisering en controlesystemen.
Dit betekent in de praktijk dat een nieuwe ledinstallatie zonder aanwezigheidsdetectie of daglichtregeling bij niet-residentiële gebouwen steeds vaker niet meer voldoet aan de wettelijke eisen. Sturing is geen optie meer, het is een verplichting.
Slechtst presterende gebouwen worden uitgefaseerd
De herziene EPBD stelt vast dat alle lidstaten een eigen traject moeten introduceren om het gemiddelde energiegebruik van de woningvoorraad te verlagen. Het gaat om een vermindering van 16% in 2030 en 20 tot 22% in 2035, ten opzichte van 2020. Voor de utiliteitsbouw geldt een vergelijkbare logica: gebouwen met een slecht energielabel worden verplicht maatregelen te nemen. Met de EPBD IV komen er soortgelijke eisen voor alle andere gebouwen.
Verlichting is in dat kader een van de meest toegankelijke en kosteneffectieve posten om snel stappen te zetten. De terugverdientijd is kort, de impact op het energielabel is direct meetbaar en de technologie is volledig bewezen.
Wat betekent dit voor u?
De implementatieperiode loopt, maar de richting is duidelijk. Wie nu investeert in kwalitatieve ledverlichting met slimme aansturing, anticipeert op verplichtingen die de komende jaren van kracht worden. Wie wacht, loopt het risico straks te moeten investeren onder druk van regelgeving in plaats van vanuit een doordacht plan.
De EPBD IV maakt verlichting urgent. Een lichtplan dat rekening houdt met automatische sturing, energieprestatie en toekomstige normen is geen luxe maar een noodzaak voor elk serieus vastgoedbeheer.
