De nieuwe Ecodesign-verordening is wet: wat betekent dit voor de keuze van uw ledverlichting?
De Ecodesign-verordening trad in werking op 18 juli 2024. De verordening stelt een kader vast voor ecodesign-eisen aan specifieke productgroepen, met als doel de duurzaamheid van deze producten te verbeteren. De nieuwe verordening is de opvolger van de Ecodesign-richtlijn uit 2009, maar gaat aanzienlijk verder. Waar de oude richtlijn eiste dat een product zuiniger moest zijn, kijkt de nieuwe verordening naar de volledige levenscyclus: welke materialen zitten erin, hoe lang gaat het product mee, kan het gerepareerd worden, en wat gebeurt er aan het einde van de levensduur?
Van energieverbruik naar volledige levenscyclus
De verschuiving in focus is voor de verlichtingssector ingrijpend. Tot nu toe draaide Ecodesign bij verlichting vooral om efficiëntie, uitgedrukt in lm/W, en om het uitfaseren van inefficiënte lichtbronnen. De nieuwe verordening breidt de focus uit naar grondstofverbruik, samen met factoren zoals duurzaamheid en repareerbaarheid.
Dat betekent in de praktijk dat fabrikanten van ledarmaturen steeds meer verplichtingen krijgen rondom reparatie en reserveonderdelen. Fabrikanten of importeurs zijn verplicht handleidingen en informatie over het verkrijgen van reserveonderdelen beschikbaar te stellen op een vrij toegankelijke website. Als fabrikanten of importeurs niet voldoen aan de eisen kan de ILT hen verplichten om aan de eisen te voldoen.
Wat betekent dit voor inkopers en adviseurs?
Voor facilitair managers, vastgoedeigenaren en adviseurs die ledverlichting inkopen, verandert de verordening de vragen die zij aan fabrikanten moeten stellen. Niet alleen: hoe efficiënt is dit product? Maar ook: hoe lang gaat het mee, zijn onderdelen vervangbaar, zijn reserveonderdelen beschikbaar en hoe wordt het product aan het einde van zijn levensduur verwerkt?
In april 2025 publiceerde de Europese Commissie het Working Plan 2025-2030, waarin staat welke productgroepen als eerste aan de beurt zijn. De verordening wordt stapsgewijs uitgerold via productspecifieke eisen. Voor verlichting worden de komende jaren concrete normen verwacht rondom repareerbaarheid, modulaire opbouw en de beschikbaarheid van reserveonderdelen.
Kwaliteit en continuïteit worden wettelijk verankerd
De nieuwe Ecodesign-verordening bevestigt in feite wat kwalitatieve fabrikanten al jaren als standaard hanteren: armaturen die lang meegaan, te repareren zijn en waarvoor reserveonderdelen beschikbaar blijven. Wie bij de productselectie altijd al op deze criteria heeft gelet, merkt de nieuwe wetgeving minder. Wie dat niet deed, wordt straks gedwongen om dat alsnog te doen.
Voor adviseurs is de verordening een extra argument richting opdrachtgevers om niet op aanschafprijs te selecteren maar op totale levenscyclus. Een armatuur dat niet repareerbaar is, geen reserveonderdelen kent en na vijf jaar uit de markt is verdwenen, voldoet straks niet meer aan de wettelijke eisen. De markt voor goedkope wegwerparmaturen wordt kleiner. De markt voor kwalitatieve, duurzame verlichting groeit.
De fabrikanten die zijn aangesloten bij de Nederlandse Lichtassociatie lopen voorop in deze ontwikkeling. Transparante specificaties, beschikbaarheid van reserveonderdelen en solide garantievoorwaarden zijn bij NLA-leden geen marketingbelofte maar een inkoopcriterium dat met de nieuwe Ecodesign-verordening ook wettelijk verplicht wordt.
