Het nieuwe ACM-prioriteringskader: wie krijgt nog voorrang op het elektriciteitsnet?
Per 1 januari 2026 is het nieuwe prioriteringskader van de Autoriteit Consument en Markt (ACM) ingegaan. In het nieuwe kader geldt dat projecten met maatschappelijke impact zoveel mogelijk doorgang moeten krijgen. Het kader bepaalt wie voorrang krijgt bij het toewijzen van schaarse transportcapaciteit op het elektriciteitsnet. Voor bedrijven die buiten die prioriteitsgroepen vallen, is de boodschap helder: wie niet actief bijdraagt aan het ontlasten van het net, komt achteraan in de rij.
Wie krijgt voorrang?
Vanaf 1 juli 2026 krijgen alleen drie groepen gebruikers nog voorrang: oplossingen die het volle stroomnet ontlasten, zoals grote batterijen en flexibele opwek; organisaties die nodig zijn voor de nationale veiligheid, zoals ziekenhuizen en defensie; en belangrijke basisbehoeften zoals nieuwe woningen, scholen en openbaar vervoer. Andere aanvragers komen op de wachtlijst, ongeacht hoe dringend de behoefte is.
Wachttijden voor netverzwaring kunnen oplopen tot 2 tot 5 jaar. TenneT en de regionale netbeheerders investeren samen ruim 100 miljard euro in netuitbreiding tot 2030, maar de eerste echte verlichting wordt pas vanaf 2027-2028 verwacht. Voor bedrijven die nu op de wachtlijst staan, is dat een realiteit waar ze mee moeten leren omgaan.
Energiebesparing als concreet alternatief
Het nieuwe kader maakt één ding duidelijk: wie zijn piekbelasting aantoonbaar verlaagt, vergroot zijn speelruimte op het net. Ledverlichting wordt expliciet genoemd als energiebesparende maatregel die de elektriciteitsvraag verlaagt en daarmee bijdraagt aan het verminderen van netcongestie. Een verlichtingsinstallatie met aanwezigheidsdetectie en daglichtregeling verlaagt het piekvermogen op de aansluiting structureel en automatisch, zonder dat de bedrijfsvoering wordt geraakt.
Onderzoeksbureau Berenschot berekende, in opdracht van o.a. de Nederlandse Lichtassociatie (NLA), dat een versnelde overstap naar ledverlichting de piekbelasting op het net met 1,2 TWh kan verminderen. Wie dat op gebouwniveau vertaalt naar een concreet lager aansluitingsvermogen, maakt zijn positie op het net sterker en kan mogelijk eerder in aanmerking komen voor de beperkte capaciteit die beschikbaar is.
Wat kunt u nu doen?
Tot die tijd is beter benutten het devies, voor consumenten, bedrijven én netbeheerders. Dat begint bij inzicht in het eigen verbruiksprofiel. Een energiescan of verlichtingsaudit brengt in kaart waar het piekvermogen zit en welke maatregelen dat structureel kunnen verlagen. Een verlichtingsrenovatie is daarin een van de snelste en goedkoopste stappen die een gebouweigenaar kan zetten.
Wie nu handelt, vermindert zijn afhankelijkheid van een net dat de komende jaren krap blijft. Wie wacht, staat achteraan in een rij die alleen maar langer wordt.
Bronnen: Rijksoverheid.nl, Maatregelen tegen vol elektriciteitsnet, juni 2026. Gebruiksaanwijzing.net, Netcongestie 2026: wat het is, oorzaken en wat je zelf kunt doen, april 2026. Energieloket voor Bedrijven, Netcongestie en oplossingen. Berenschot, Impactanalyse versneld omschakelen naar 100% ledverlichting in 2030, in opdracht van o.a. de Nederlandse Lichtassociatie (NLA), april 2025.
